Werknemers met ondernemersmentaliteit: contradictio in terminis
In zijn column in Werkgeven (AWVN, maart 08) schrijft Ronald de Leij over de klaagzang van werkgevers ten aanzien van de mentaliteit van werknemers. Onder meer over de 9 tot 5 mentaliteit. Meer en meer verwachten werkgevers een ondernemersmentaliteit van werknemers. Dit is niet alleen onterecht, aldus de Leij, het is ook nog eens met elkaar in tegenspraak. In de tijd van de baas is de werknemer ondergeschikt en dient zich aan de gemaakte afspraken te houden. Ondernemers handelen daarentegen volledig op eigen gezag. Mijns inziens een zeer terechte stelling. Bovenal zeer actueel. Ondernemersmentaliteit lijkt een soort geheime succesformule, waar iedere werkgever tegenwoordig op zit te wachten.
Afspraken tussen werkgever en werknemers zijn aan rituelen, controles en monitoring onderhevig. Om nog maar te zwijgen over ‘gedwongen winkelnering’. Immers, je kunt je zakelijke partners niet uitzoeken, maar moet het doen met de collega’s die voorhanden zijn. Een ‘onderneming’ of visie die niet in het straatje van het bedrijf past, wordt al snel van tafel geveegd, ‘geparkeerd’ voor de langere termijn of zelfs ‘afgestoten’. De ondernemende werknemer staat al spoedig linea recta tegenover de baas. Getouwtrek, machtsspelletjes of demotivatie zijn het gevolg. Wie ondernemende werknemers verwacht, is aldus tegenstrijdig bezig.
Persoonlijk zou ik de lijn nog sterker willen doorzetten: wie ondernemende werknemers verwacht, hen op ondernemersmentaliteit afrekent, houdt zich niet aan de gemaakte afspraken. De arbeidsrelatie leidt -door impliciete worstenpolitiek- op voorhand tot misverstanden. Een uiteindelijke breuk lijkt daarbij onvermijdelijk. In het kader van het binden en boeien van werknemers lijkt ondernemerszin weliswaar prachtig. Maar het is feitelijk niets anders dan een worst waarvan de houdbaarheidsdatum slechts beperkt is. Werkgevers doen er dan ook goed aan om duidelijke afspraken op papier vast te leggen. En wie geen 9 tot 5 mentaliteit wil, die kan gewoon andere werktijden overeenkomen.
Gerelateerde artikelen:
- Minder werknemers onderbetaald Het aantal werknemers dat minder verdient dan het wettelijk minimumloon...
- Veel werknemers roddelen via e-mail Veel werknemers roddelen via e-mail...
- Werknemers 2.0? Op Frankwatchting een interessant stukje van web 2.0 naar mensen...
- Bind werknemers aan je bedrijf door wat hen drijft Onderstaand artikel kwam mij toe via de e-mail zonder verdere...
- Werknemers honkvaster? Nu.nl doet verslag van een onderzoek van Incompany dat aantoont...
Beetje kort door de bocht.
Werknemers mentaliteit, dus nine to five, wil zeggen dat er maar weinig commitment met de baan of het bedrijf is.
Ik denk dat jouw definitie over ondernemerschap een beetje beperkt is. Het gaat over commitment met het product, de organisatie en jezelf. Door te stellen dat een werknemer dat niet hoeft te hebben zorg je er juist voor dat de filosofie van Markx opgaat. De medewerker vervreemd van het bedrijf, zijn werk en uiteindelijk van zichzelf.
Een beetje werkgever voorkomt dat en bevordert dus het ondernemerschap.
Ik vind het beeld dat je schets van de arbeidsverhoudingen ook meer passen in de jaren 60 van de vorige eeuw dan in het eerste decennium van deze eeuw.
Ik ben het met Ad eens de opmerkingen die gemaakt worden zijn oude economie en vorige eeuw correct. Niet alles is vast te leggen in afspraken. Ondernemerschap is misschien ook niet helemaal de juiste term maar goed los van verschillende termen en hoe deze uitgelegd worden. Het gaat volgens mij om kenmerken zoals als commitment, echt, eerlijk, actief, creatief etc. Een proactieve houding ipv reactief, initiatief nemen en dat belonen dat soort eigenschappen en kenmerken vindt ik als werkgever belangrijk.
Beste Ad en Jeroen,
Met commitment is niets mis. Met echt, eerlijk, actief, creatief, proactieve houding etc. evenmin. Maar daar gaat het stukje dan ook niet over. Een 9-5 mentaliteit wil iig in mijn definitie niet zeggen dat er geen positieve houding voorhanden is. Binnen de afgesproken uren kan een werknemer al deze kwaliteiten uitoefenen. Spreekt natuurlijk wel voor zich dat het twee kanten opgaat. Om even een pas in jullie opmerkingenrichting te maken: ik merk dat er in de praktijk heel veel verwacht en soms zelfs geeist wordt, maar dat het lang niet altijd wederkerig is.
Punt van mijn stukje is dat ik denk dat ondernemers vrij zijn in doen en handelen. Zij maken zelf keuzes, zonder zich daarbij te hoeven laten inperken door rituelen, collega’s, machtsverhoudingen en regeltjes van een organisatie. Anders geformuleerd: wanneer ik het genoeg vind voor vandaag, dan sluit ik de tent en ga naar huis. Vind ik het voor de rest van de week genoeg, idem dito. Ik heb dan geen last van controle of regels, laat staan dat ik daarover verantwoording hoef af te leggen.
In dienstverband zijn dit echter allemaal zaken waarmee rekening gehouden dient te worden. Je komt ze met elkaar overeen in een contract.
Een bedrijf dat ondernemersmentaliteit zoekt, zou eerst eens goed moeten kijken of de structuren van dat bedrijf eea wel toelaten. Eerlijk gezegd, denk ik dat bedrijven gewoon de zogenoemde ‘zelfstarters’, dus mensen met een proactieve houding zoeken. Dat is echter echt wat anders dan ondernemersmentaliteit.
Beste Nicole,
Het zit hem volgens mij in de term ondernemer. Het moet dus van twee kanten komen de werkgever kan niet altijd eisen en maar blijven vragen de omgeving moet het dus ook ondersteunen en mogelijk maken ben ik het volledig mee eens.
Het gaat daarom wat mij betreft ook niet om de mentaliteit van een ondernemer het gaat erom dat twee partijen zowel de werkgever als de werknemer hun verantwoordelijk nemen. En alle zaken die ik aanhaal in mijn reactie van toepassing zijn op deze twee partijen. Een werkgever moet ook proactief, eerlijk, echt etc zijn. Dat is de basis.
Tom Peters heeft ontzettend veel materiaal beschikbaar over dit onderwerp http://www.tompeters.com
@Nicole,
Ik denk dat je de begrippen “zelfstandige” en “ondernemer” door elkaar haalt.
Ondernemer ben je 24/7.
Als werknemer bestaat er wel zo iets als een gezagsverhouding, maar als dat een beperking van “ondernemerschap” is, dan hanteren we toch heel andere definities. Ook een medewerker kan op een gegeven moment toch zeggen (in een moderne arbeidsorganisatie) “het is goed voor vandaag”?
Als ondernemer heb ik ook verantwoording af te leggen, bijvoorbeeld aan mijn klanten. Ik kan een klant toch ook niet zeggen dat ik vandaag niet kom omdat ik even geen zin heb of liever wat anders doe? Klantgerichtheid hoort bij ondernemerschap en of ik die klant nu direct factureer of niet, dat mag geen verschil maken.
Ondernemerschap is risico’s durven nemen, besluiten kunnen nemen, verantwoordelijkheid nemen.
Dat mag je ook van een moderne werknemer verwachten, of het nu een operator is of een CEO met een (volgens sommigen) bovenmatig salaris.
Maar ja, het is aan de ene kant een definitie kwestie en aan de andere kant een visie op arbeidsverhoudingen.
Beste beiden,
Het zit ‘m niet in de terminologie. Zoals Ad stelt: ‘Ondernemerschap is risico’s durven nemen, besluiten kunnen nemen, verantwoordelijkheid nemen.’
Op papier of in verhaal kunnen werknemers dat natuurlijk ook tot op zekere hoogte. En die hoogte zit ‘m precies in de grenzen die een arbeidsovereenkomst, bedrijfscultuur en oa organisatieprocedures toelaten.
Ik heb in diverse bedrijven gewerkt die ‘ondernemersmentaliteit’ hoog in het vaandel hadden staan. Op het moment dat ik risico’s wilde nemen, knopen wilde doorhakken en verantwoordelijkheid tonen, werd ik doorgaans teruggefloten, simpelweg omdat het bedrijf het risico niet aankon. Ik zeg hier ‘aankon’ om het wat neutraal te formuleren. Datzelfde ken ik ook van (con)collega’s. In een bedrijf is het meestal ‘go-with-the-flow’ en steek vooral niet boven het maaiveld uit, anders heb je echt een probleem.
Natuurlijk moet ik als ondernemer ook klaar staan voor mijn klanten. Maar of ik zaken vanuit thuis afhandel tussen de wasjes en inkopen door of ergens op spanje, daar kraait geen haan naar. Ik heb geen collega’s die roepen ‘zij zit maar twee uur achter dr bureau, terwijl ik hier zeker 8 uur zit’, ik heb geen baas die mij aanspreekt op zogenoemde ‘overwerkbereidheid’ of mij verwijt dat ik ‘onzichtbaar ben’ omdat ik niet gelijk met de bedrijfsvlag sta te wapperen. Niets van dat. Alleen de kwaliteit van mijn werk en de deadline telt. Daarbinnen ben ik vrij om te doen en laten wat ik wil.
Werkgevers die mij daadwerkelijk enkel en alleen afrekenen op resultaten en kwaliteit van werk en die verder niet malen over hoelang ik daarover doe en hoelang ik achter mijn bureau zit ken ik gewoonweg niet. Klanten interesseert dat verder echt niet. Ze zijn blij omdat ze die (extra) uren niet hoeven te betalen.
DAT is echt een fundamenteel verschil.
Maar ik laat mij graag verrassen en kom graag eens met wat werknemers praten in bedrijven die dit wel pretenderen te kunnen. Informeel en ongezien uiteraard. Eens kijken of die werknemers daadwerkelijk de vrijheid die met ondernemerschap gepaard gaat hebben. U mailt me maar.
PS. U begrijpt natuurlijk wel dat het al een verloren zaak is wanneer bijvoorbeeld werknemers (in onderling overleg) vakantiedagen willen opnemen, maar daarvoor eerst akkoord moeten vragen van de baas?
Of wanneer zij ziek zijn iedere dag met de baas moeten bellen om over de status te brabbelen?
Ik ben benieuwd.
@ Nicole – ze zijn er wel! Misschien niet veel en misschien ook niet in NL kan ik niet beoordelen maar ik heb bij verschillende bedrijven gewerkt waar dit wel van toepassing was. Mijn laatste ervaring is geweest bij BT waar onder Nederlands bewind een thuiswerk cultuur wereldwijd werd geimplementeerd. Een beetje afhankelijk van het land maar thuiswerken was enorm populair in de UK en US en minder in de zuidelijke landen. In de UK en US werd het geaccepteerd en ondersteund door zowel management als medewerker. In de UK werkt 60% thuis.
Ik was onderdeel van een internationaal marketing team en mijn manager was gevestigd in de UK. Hem interesseerde het niets of ik op kantoor was in Amsterdam of aan het thuiswerken in Utrecht. Ik werd afgerekend op mijn resultaten en verder niets. Deze resultaten werden 1 keer per kwartaal vastgesteld en geevalueerd. Dus het kan wel in mijn beleving. Maar ja het blijft moeilijk mensen los te laten en vrijheid te geven. Ik blijf erbij zowel organisatie als medewerker moeten hun verantwoordelijkheid nemen en worden afgerekend op doelstellingen en resultaat.
Jeroen,
Okay, ik ken BT niet, maar wat ik zo lees lijkt het mij een van de uitzonderingen. Uiteraard op buitenlandse leest geschoeid. Iig dank voor de tegenreactie. :)