Quotum voor vrouwen aan de top … hoeft het niet?

In mijn opinie is het een stap terug in de emancipatie van vrouwen als we mannen, overheden en een handje vol vrouwen die ‘het gemaakt hebben’ de trend laten zetten en besluiten laten nemen waar we wel of niet op zitten te wachten. Sinds wanneer kunnen we zelf niet bepalen of we wel of niet de ‘top’ willen bereiken? Natuurlijk bestaat het mannenbolwerk (er zijn nog steeds mensen die daaraan twijfelen) en zijn er mannen met vooroordelen over het prestatievermogen van vrouwen op topposities. Aan de andere kant, is dat heel erg vreemd gezien hun monopoliepositie en het aloude gezegde: ‘onbekend maakt onbemind”? Ook hebben we inderdaad een glazen plafond en misschien zelfs ook nog wel de recentelijk bedachte glazen klip. Maar hoe erg is het nou allemaal echt?

De discussie is op vele fronten zo doorspekt met aannames, onjuiste vergelijkingen en frustraties van bepaalde mensen, dat alle positieve aandacht voor de dames die er wel de ambitie, zin, talent en tijd voor hebben verloren gaat. Waarom zult u denken? Aandacht voor het ‘probleem’ is toch juist de eerste stap naar een ‘oplossing’? Tja, en daar schuilt nu mijns inziens juist het probleem. Er zijn namelijk zoveel facetten die ertoe bijdragen dat een persoon ‘aan de top’ komt, dat er meer dan enkel aandacht nodig zal zijn om tot een oplossing te komen.

Er zijn momenteel weer een aantal prominente dames die zich uitspreken over dit onderwerp en van mening zijn dat het toch werkelijk niet meer van deze tijd is dat er maar zo weinig vrouwen in de Raden van Bestuur c.q. directies van bedrijven zitten. Hieronder bevinden zich Eurocommissaris Neelie Kroes en de voorzitter van de FNV Agnes Jongerius. Beiden laten geen kans onbenut om hun mening te ventileren. Ik noem het met opzet een mening en geen discussie want daarvoor laten zij onvoldoende ruimte. Zij hebben hun standpunt ingenomen en that’s it!

Recentelijk is zelfs een overlegplatform bijeengeroepen door de SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan (saillant detail … jawel, een man). Hij vindt dat het aandeel van vrouwen in de top wettelijk dient te worden vastgelegd. Hoe gereguleerd willen wij het nu zelf überhaupt hebben?

In 2006 was er ook een hausse van aandacht voor het feit dat vrouwen maar niet door het glazen plafond breken. Maar wat gebeurt er vervolgens? Weinig. Niet door de dames die ervoor gaan en vaak ook hun doel bereiken maar weinig in de zin van aantallen. Hoe komt dit nu? We staan samen met Pakistan onderaan de lijstjes die gaan over het aantal vrouwen in het bestuur. Wat is er dan zo anders in Nederland ten opzichte van de ons omringende landen? In mijn opinie de volgende zaken. In Nederland zijn we erg ‘vooruitstrevend’ in het hebben van parttime banen; de overheid stimuleert en faciliteert onvoldoende met maatregelen ter bevordering van de arbeidsparticipatie a la bijvoorbeeld Noorwegen; mannen en vrouwen hebben nu eenmaal niet één op één dezelfde behoeftes, ontlenen hun eigenbeeld aan verschillende zaken en meten hun successen niet op dezelfde vlakken en we leven, godzijdank, in een land waarin we vrij zijn om deze keuze zelf te maken.

De arbeidsparticipatie van vrouwen neemt toe en zo’n 10% van de vrouwen met kinderen werkt fulltime. En daar hebben we natuurlijk één van de oorzaken. Vrouwen krijgen kinderen. Ik weet het, een schokkende onthulling maar het is echt zo! Gevolg is dat, ten gevolge van de genoemde vrije keuze, een groot deel van die vrouwen zegt: “Ik blijf thuis en ga voorlopig voor mijn kinderen zorgen”. Top! Een aantal vrouwen kiest ervoor in deeltijd met de man, of vrouw zo u wil, de kinderen op te voeden en beiden werken dan parttime. Top!

Beide zijn wederom goeddeels de eigen keuze van vrouwen. Echter, een klein deel van de vrouwen zou best wel willen blijven werken maar wordt hierin niet voldoende gefaciliteerd door onze overheid. Dit in tegenstelling tot Noorwegen. Enig idee wat een crèche kost? Ik vanuit mijn professie als HRM wel en het is gewoon niet grappig meer. De optimale stimulans is er toch niet als je als vrouw al je verdiende salaris rechtstreeks kan afdragen aan de dagopvang? Het Noorse regeringsbeleid inzake kinderdagverblijven is dat er voor ieder die dat wil betaalbare kinderopvang van goede kwaliteit beschikbaar is. Een goede kinderopvang is van groot belang voor de deelname van ouders aan het arbeidsproces. Zodra onze regering dezelfde maatregelen invoert als men in Noorwegen heeft gedaan kunnen we deze discussie wat mij betreft opnieuw voeren maar tot die tijd gaat de vergelijking volstrekt mank.

We hebben nu de vrije keuze, het parttime werken en de rol van de overheid besproken. Was het trouwens niet één van onze ministers die recentelijk de uitspraak deed dat we naar een gemiddelde van 2.1 kinderen per gezin moeten? Lijkt me ten eerste een keuze van de mensen zelf. Maar als het dan zo belangrijk is tegen de vergrijzing en ter bevordering van de economie, dan lijkt me dit hèt argument om het beleid van Noorwegen integraal in te voeren. Of ga ik nu weer te kort door de bocht voor de voorstanders van ons Poldermodel?

Blijft over, niet geheel onbelangrijk, het feit dat mannen en vrouwen nu eenmaal niet hetzelfde in elkaar zitten. Wederom een belangrijke onthulling, ik weet het… Hoeveel vrouwen, maar zeker ook mannen, heb ik in mijn functie als HRM of als recruiter niet gesproken die helemaal geen zin hebben in al die politieke spelletjes? En die zijn nu eenmaal onvermijdelijk als je ‘en route’ naar de top bent. Ook bij bedrijven waarvan u en ik denken dat ze beschikken over een platte structuur en informele cultuur is er sprake van politiek geweld. Zodra je in de buurt van de top komt spelen er veel meer zaken mee dan enkel hoe goed je bent in je werk. Veel mannen en vrouwen hebben deze ervaring en hebben geleerd dit gegeven als een voldongen feit te accepteren. Zij scholen zich in het ‘net iets slimmer zijn dan je collega’ en de edele kunst van het ‘hoe dek ik mezelf zo goed mogelijk in’.

Maar er zijn naar verhouding (ik spreek nu uit eigen ervaring) meer vrouwen dan mannen die er op een gegeven moment eenvoudig geen zin meer in hebben. Heeft dat te maken met een verschil in belangen en waarden van mannen en vrouwen? Natuurlijk speelt dat een rol mee. Wie kent niet die man die absoluut niet happy in zijn werk is. Maar ja, het betaalt zo goed en het aanzien is ook niet vervelend. Had de overheid daar een paar jaar geleden ook niet een oordeel over? Herinnert u zich de reclame nog met de zin ”Wie is toch die man die elke zondag het vlees snijdt?” Wie kent niet die -vaak masculiene- vrouw die het gemaakt heeft mede door veelvuldig voorbij te gaan aan eigen behoeftes en belang om maar mee te kunnen doen in de boardroom. Dit zijn nog steeds vrije keuzes en niemand heeft het recht om daar een oordeel over te vellen.

De vrouwen die carrière willen maken zijn grofweg in te delen in drie groepen. De eerste groep zet het persoonlijke belang op een lager plan, schoolt zich in de kunst van het politieke spel en bereikt de top (voorwaarde blijft dat de talenten en kansen er wel moeten zijn). De tweede groep betreft vrouwen die wel de ambitie hebben maar het politieke spel niet kunnen of willen spelen. Deze zorgen ervoor dat ze net beneden het kritieke niveau in de organisatie te blijven door bijvoorbeeld verbreding van functie of het nemen van een parttime functie. Een derde groep gaat voor zichzelf beginnen en stelt haar eigen doelen. Ze bepaalt hierin haar eigen weg en maakt bewust de keuze niet mee te doen aan die politieke krachtmetingen.

Een onderbelicht onderdeel in de hele discussie is wat überhaupt de definitie van een ‘toppositie’ is. Wie bepaalt dat wat Neelie of Agnes hebben bereikt gezien moet worden als de ‘top’? In hun metier wellicht, maar is het bijvoorbeeld niet veel meer ‘top’ om een eigen bedrijf op te richten en daar een zeer goedlopende organisatie van te maken? Wie bepaalt waar een ieder bewondering voor moet hebben of afgunstig op zou moeten zijn?

Waar wij als samenleving voor moeten zorgdragen is dat we bij de keuze voor een man of vrouw op een ‘toppositie’ de juiste keuze maken en wel op basis van persoonlijke match, kennis en kunde. Als een man en vrouw kandidaat zijn voor een toppositie en zij uiteindelijk het minst geschikt blijkt te zijn, kan het niet zo zijn dat een bedrijf omwille van het behalen van een quotum gedwongen wordt te kiezen voor de minst geschikte kandidaat! Dit kan en mag niet het gevolg zijn van een invoering van een quotum. Dit soort maatregelen is niet in het belang van bedrijven en ultimo ook niet in het belang van de samenleving als geheel.

Feit blijft dat het mijns inziens de keuze van vrouwen moet zijn of ze de top willen bereiken. De overheid moet die keuze faciliteren en het ook financieel haalbaar maken in plaats van alleen maar weer regels te maken zonder de benodigde maatregelen van hun kant. De verdeling man/vrouw qua opleidingen is al ruim in orde dus daar ligt het niet aan. Maar laten we nu niet het onderwerp ‘vrouwen aan de top’ dusdanig gaan reguleren en vrouwen feitelijk, zoals ik ernaar kijk, denigreren door te zeggen dat we een quotum moeten hebben want zelf kunnen ze het niet voor elkaar krijgen…. Dit werkt voor melkplassen en visvangsten maar niet voor zo’n complexe vraagstelling met zoveel dimensies en al zeker niet op zo’n banale wijze! Je werkt er alleen maar een aversie mee in de hand tegen het moeten hebben van een x aantal vrouwen in je bestuur (anders volgt ontbinding van de onderneming…) en je bewijst zo het lijdend voorwerp van je ‘reddingspoging’ een dienst waar ze niet op zit te wachten!

Gerelateerde artikelen:

1. Vrouwen beperken eigen kansen door beperkt gebruik netwerk(en) Vrouwelijke managers krijgen de banen waarin de kans op falen het grootst...
2. Vrouwen doen zichzelf tekort HRPraktijk komt vandaag met een interessant artikel. De carrièrevrouw doet...
3. Beloning voor mannen en vrouwen in ict niet gelijk Mannen werkzaam in de ict-sector ontvangen twee keer zoveel prestatiebonus...
4. Wij vrouwen… Twee vrouwelijke HR managers zijn een nieuw netwerk gestart voor...
5. Vrouwen willen geen carriere (en mannen niet stofzuigen) Egbert te Velde wist in 1991 al de nodige emoties...