De amateur-psycholoog in sollicitatiegesprekken
Ik ergerde mij altijd mateloos aan zogenaamd ‘leuke’ vragen in sollicitatiegesprekken. Iets dat je vooral tegenkwam bij die sollicitatiegesprekken waarbij mensen bijeengeraapt waren om even een gesprek te houden en in de tijd dat je als sollicitant erg hard best moest doen om je te bewijzen. “Welke positie in het Nederlandse Elftal zou jij innemen?” of “vertel eens een mop”. Erger nog is misschien wel de leidinggevende die met ongekend slecht acteertalent in een rollenspel de meest onwaarschijnlijke situatie bedenkt.
In de basis begrijp ik waarom je dergelijke ‘rare’ vragen stelt. Het laat zien hoe een kandidaat op een bepaalde situatie reageert. Wat je in mijn ogen echter aan tegenovergesteld effect bereikt is dat een kandidaat van zijn/haar stuk raakt en vervolgens ongemakkelijk in het gesprek zit. En dat is nu juist iets dat je volgens mij niet wilt bereiken. Zoals ik al in een eerder artikel aangaf draait het er mijn inziens om om beide partijen open en eerlijk in gesprek met elkaar te laten gaan waarbij ze beiden niet het idee hebben zich beter voor te moeten doen en zodoende elkaar het beste kunnen leren kennen.
Voor een verdergaand psychologisch profiel bestaan wetenschappelijk verwantwoorde tests, assessments en rollenspelen. Amateur-psychologie levert weinig meer op dan uw eigen interpretatie. En waarom zou je die interpretatieruimte in vragen zo ongeloflijk groot maken? Vragen in een sollicitatiegesprek moeten een duidelijk doel hebben en de interpretatie-ruimte zou zo min mogelijk moeten zijn. Hoe vager de vraag, des te meer interpretatie dan ook mogelijk is. Want wat zegt het u nu als iemand zichzelf als libero ziet bij het Nederlands elftal omdat hij die rol ook vervuld op zondag op het voetbalveld?
Hetzelfde vroeg ik mij dan ook af toen ik vandaag las over de schoenentest van Jan Dijkgraaf (hoofdredacteur MT).
Je vraagt de sollicitant de rechterschoen op tafel te zetten (en let op gaten in de sokken). Vervolgens vraag je de sollicitant: “En wat zegt deze schoen nu over jou?” Tijdens het antwoord vraag je: “En de kleur?” En na het antwoord vraag je: “Nee, ik bedoelde de binnenkant”. Leidt tot opmerkelijke en veelzeggende antwoorden…
Wat is het doel van een dergelijke vraag buiten dat je de sollicitant in een verwarrende positie brengt? Jan maakt het zelf in het artikel niet duidelijk. Dat het zoals hij zegt tot opmerkelijke antwoorden leidt kan iedereen zich voorstellen, maar de ‘veelzeggendheid’ die hij aan de antwoorden toekent zal ongetwijfeld een sterk staaltje amateur-psychologie zijn.
Zeker wanneer je zoals ik sterk gelooft in het twee-richtingsverkeer op gelijkwaardig niveau dat dient plaats te vinden. Dat betekent dat je in een goed gesprek niet zo snel tegen vreemde vragen aan zal lopen. Dat bijvoorbeeld in mijn geval 90% van de werkgevers “en wat vindt u zo leuk om voor dit bedrijf te werken?” een verrassende vraag vindt en er geen duidelijkheid over kan geven indiceert dat er geen match is. Een schoenentest zal voor het gevoel van veel kandidaten ook bijdragen aan een niet-match. Want denk nu eens zelf in: een kandidaat vraagt u uw schoenen uit te trekken. Wordt dat een go of een no-go?
Maar misschien heb ik het ook wel bij het verkeerde eind. Welke aparte vragen stel jij en waarom en/of wat is de raarste vraag in een gesprek aan jou gesteld is?
Geen gerelateerde artikelen.
Er zijn geen domme vragen, wel domme antwoorden.
Ik vrees dat ook jij tot dat leger van mensen hoort die alles weten over HR zonder er ooit voor gestudeert te hebben, het grote nadeel van ons vak…….
HR is net als sex, iedereen praat erover, iedereen heeft er verstand, maar slechts weinigen ervaren de echte bevrediging (niet op reageren, ik wil het niet weten, maar 85% van de vrouwen liegt er over, dat zegt genoeg!).
Je doet de HR professional af als amateur psycholoog, bedankt, maar in de betere opleidingen wordt erg veel aandacht aan psychologie gegeven, naast A&O psychologie ook Klinische Psychologie. Die kennis heb je nodig om mensen te kunnen begrijpen.
Met de normale vragen die jij blijkbaar verwacht krijg je de normale antwoorden. Waarom wil je hier werken? Omdat ik het een geweldig bedrijf vind……
Wat schiet je daar mee op?
Ik wil in de ziel van de mensen kijken, weten wat hen bezield en daar heb je echt andere vragen voor nodig.
Ja, trek je schoenen uit, kijken hoe ze reageren………
Niet doen, verlegen tiepje die wat te verbergen heeft. Wel doen, eens zien of hij echt zo meegaand is. het zegt allemaal echt wat.
Als je eens wist wat “we” allemaal doen om jou uit de tent te lokken bij zo’n interview. Ik denk dat je niet eens meer durft te komen.
Een vraagje dat ik altijd wel bewaar is de vraag “welke vraag die je verwacht had heb ik niet gesteld?”
En de raarste vraag die mij is gesteld? Ik zou het niet weten.
De meest vreemde opmerking weet ik wel. Een amateur directeur die mij als interim manager maar vreemd vond omdat ik in 10 jaar wel bij 15 organisaties had gewerkt. Iemand die zo snel van baan veranderd die hoef ik niet. Tja, iemand die zo weinig van interim management snapt, daar wil ik niet voor werken.
@Ad: ik doe ‘de HR professional’ niet als amateur-psycholoog af. Ik doe de mensen die zich op een verkeerde manier met amateur-psychologie als zodanig af.
Ik ben zelf in sollicitatiegesprekken de nodige aparte vragen tegengekomen en heb de nodige gesprekken gevoerd waar vooraf/achteraf soms nogal wat discussie was over rare vragen. Een hoop mensen lijken aparte vragen te verzinnen zonder dat daarbij duidelijk is wat men uit welk antwoord haalt. Dat noem ik amateur-psychologie, omdat men duidelijk niet goed weet waar men mee bezig is en het maar de vraag is hoe men een antwoord bekijkt. Ik heb het hier dus algemeen over mensen die dit soort vragen op een verkeerde manier in een gesprek stoppen en de vraag en het antwoord verder niet bespreken met de sollicitant.
Overigens stel ik nooit en te nimmer dat ik alles van HR weet en studeer ik er nog voor. Ik behoor dus niet tot je leger ;-)
In het algemeen zie ik je opstelling wel als de oude interview techniek waarin de sollicitant er zit om gewenste antwoorden te geven, terwijl ik (vanuit zowel werkgever als werknemer) volledig voorstander ben van het creeeren van het open eerlijke gesprek waarin beiden zich niet beter proberen voor te doen waardoor dit soort psychologie verder ook niet nodig zou moeten zijn.
Maar als ik bij jou solliciteer en ik vraag je je schoenen uit te trekken, dan doe je dat dus wel of niet?
@Michel,
Als je bij mij solliciteert dan vraag je mij niks, ik vraag jou van alles.
Wel even de rollen duidelijk stellen.
Maar het is een goede vraag. Ik doe ze niet uit, ik weiger het omdat ik het een stomzinnige vraag vind. Ik weiger gehoor te geven aan domme vragen en opdrachten.
Kortom, ligt er meteen een deel van karakter op tafel door twee simpele vragen.
En juist daar zijn dit soort vragen, mits goed voorbereid, zo belangrijk. Overval mensen met vragen die ze niet verwachten, doe dingen die niet normaal zijn en neem de reacties waar. Daar leer je oh zo veel van.
Gewoon doen is makkelijk, ongewoon doen is leuk. Ongewoon doen met een doel is meer dan leuk.
Leer je het op school? Ik denk het niet, ik heb geen hoge pet op van het docentenkorps in ons landje.
@Ad: nu ga ik nog twijfelen ook. Je opmerking dat jij alleen vraagt is hopelijk een ‘grap’?
@Michel
Waar twijfel je aan?
Of mijn antwoord een grap is, dat laat ik aan jouw welbevinden over.
In een gesprek weet je ook nooit of het een grap is of serieus.
Kijk, zo leuk is ons vak nu.
Je werkt met mensen en die zijn onvoorspelbaar en onberekenbaar.
Jij zit nu met een probleem, wat bedoelde die ouwe mopperpot precies.
Wie weet heb ik het alleen gezegd om een reactie uit te lokken.
Je laat in ieder geval wel iets van jezelf zien, waarmee in ieder geval bewezen is dat onverwachte vragen veel betere antwoorden geven dan verwachte vragen.
In gesprekken ga ik er toch vanuit dat ik als kandidaat of als werkgever er serieus inzit Ad en dat verwacht ik van de andere partij ook. Maar ik ben nu erg benieuwd naar welk ‘antwoord’ je nu gezien hebt als niet-amateur-psycholoog en of dat aansluit bij de bedrijfsopvattingen of niet ;-)
Tja, Michel, je ging twijfelen……..
Je wedervraag is ook een teken van twijfel.
Voor mij zal dat in een gesprek aanleiding zijn om daar op door te vragen, de mening die ik krijg naar aanleiding van deze antwoorden proberen te falcificeren.
Let wel, ik zeg falcificeren, want bewijzen dat je gelijk hebt is erg makkelijk, dat kan iedere politicus. Maar bewijzen dat je ongelijk hebt, dat is een stuk moeilijker. Lukt dat overigens niet, dan had je toch gelijk.
De twijfel is er alleen over de gemeendheid van jouw uitspraak met betrekking tot het stellen van vragen Ad. En ik mis hier teveel lichaamstaal e.d. om dat te kunnen doorzien.
Dat mis ik ook, want dan zou dit wel eens een heel aardig interview op kunnen leveren.
Voor de anderen, je ziet hier dus overduidelijk de tekortkoming van de moderne technieken. We zien elkaars bodylanguage niet, we ruiken geen angstzweet, we nemen geen triomf geurtjes waar, dus vullen we bepaalde dingen in vanuit onze eigen perceptie.
Niets kan een face 2 face gesprek vervangen, geen video, geen msn cam2cam gesprek, niets.
@Ad: dat laatste betwist volgens mij ook niemand. Eén van mijn sheets die ik wel eens gebruik in gastlessen is twee PC’s in het midden en daarom heen een krant, een telefoon, een tv, een radio en een tijdschrift.
De vraag bij die sheet is dan: wat ontbreekt er en waarom? Gelukkig is er in elke groep wel iemand met het antwoord: Face to face omdat je dat nooit kan vervangen door een PC