De onbalans in de arbeidsmarkt voor de oudere werknemers versus de opgaande conjunctuur

De arbeidsmarkt voor oudere werknemers is uit balans. In 2006 werkte 58% van de mensen tussen de 55 en 64 jaar niet. Tussen de 60 en 64 jaar is dat percentage bijna 80%. Zodra een oudere werknemer werkloos wordt is de kans, naar verhouding met de gewilde jonge werknemer, erg klein dat men weer een betaalde baan vindt. Zelfs nu we in Nederland een opgaande conjunctuur en de laagste werkeloosheidscijfers van Europa (3.2%) hebben profiteren de oudere werklozen vooralsnog minder dan de jongere werkloze.

Om meer inzicht te krijgen in de positie van ouderen op de arbeidsmarkt is in opdracht van het Ministerie van EZ een onderzoek uitgevoerd door het NIDI in samenwerking met de Universiteit van Utrecht. Daarbij is vooral gefocust op de vraagkant van de arbeidsmarkt: hoe denkt de werkgever over de werving en behoud van oudere werknemers en welke initiatieven worden genomen of overwogen om de kansen van ouderen te vergroten.

Hieruit blijkt dat de gemiddelde werknemer een heel andere beeld heeft dan de werkgever ten aanzien van welke kwaliteiten van belang zijn voor het goed uitoefenen van de functie. Oudere werknemers benadrukken de zachte kwaliteiten (loyaliteit, betrouwbaarheid en dergelijke), terwijl werkgevers de harde kwaliteiten (flexibiliteit, mentale en fysieke belastbaarheid, vaardigheid met nieuwe technologieën) benadrukken. Op deze laatste kenmerken scoren jongere werknemers in de ogen van werkgevers aanmerkelijk beter.

Van de werkgevers ziet 77% vergrijzing als een probleem en 61% acht het waarschijnlijk dat arbeidstekorten voor problemen gaat zorgen. Gevraagd naar hoe werkgevers omgaan met een krapper wordende arbeidsmarkt valt op dat weinig werkgevers een oplossing zien in een hogere arbeidsdeelname van oudere werknemers maar in hoge mate zoeken in “employability” en het inschakelen van wervingbureaus en in mindere mate in verplaatsing van de productie naar het buitenland of het werven van arbeidsmigranten. Het werven van oudere werknemers of het stimuleren van langer doorwerken van zittende werknemers geniet weinig prioriteit.

Slechts 12% van de ondervraagde werkgevers stimuleert werknemers om tot hun 65e jaar te blijven werken en maar 8% procent werft oudere werknemers. Slechts 14% heeft strategieën bepaald voor de werving van 50plussers en maar 21% houdt zich bezig met retentiestrategieën om hen goed te kunnen laten functioneren. Dit laatste blijkt uit de “Older worker recruiting & retention survey” van Manpower. Hiervoor werden verschillende werkgevers van grote bedrijven over de hele wereld ondervraagd.

Werkgevers in Japan en Singapore besteden in vergelijking tot hun internationale collega’s veel tijd aan de oudere werknemer: hier is respectievelijk 83% en 53% van de ondervraagde werkgevers op een proactieve manier bezig met wervings – en retentiestrategieën. Italië en Spanje vormen het andere uiterste: hier ligt dit percentage in beide landen slechts op 6%. Dit grote verschil wordt veroorzaakt doordat bedrijven in Japan en Singapore door de overheid worden beloond als ze zich richten op oudere werknemers. In Italië en Spanje is niet het geval. Wellicht dat hier een taak voor onze overheid ligt behalve enkel dmv een verhoging van de arbeidskorting voor de oudere werknemer (voorstel uit de participatietop) de incentives weer bij de werknemer te leggen?

Een groeiend aantal bedrijven werft geen oudere werknemers omdat ze weten dat ze snel met pensioen zullen gaan. Op die manier proberen ze kosten te besparen terwijl de jongere werknemer vaak en steeds meer “jobhopper” gedrag vertoont waardoor dat laatste argument vaak niet steekhoudend is maar weer een perceptie van de werkgever niet gehinderd door enige feitelijkheden.

Nederlandse bedrijven nemen nog onvoldoende maatregelen om de vergrijzing van de werkende bevolking op te vangen. Dit terwijl de Nederlandse arbeidsmarkt momenteel het hoofd moet bieden aan een dramatische demografische situatie. Dat blijkt uit de Demographic Fitness Survey van het Adecco Institute. Het instituut lanceerde een Demografic Fitness Index (DFX) om te meten hoe sterk Europese bedrijven staan in vijf cruciale domeinen om met die vergrijzing om te gaan. Het onderzoek ging na welke specifieke instrumenten bedrijven inzetten ter verbetering van al die aspecten van een personeelsbeleid dat optimaal rekening houdt met een verouderende bevolking. De bevraagde bedrijven kregen scores in de vijf gebieden gaande van 100 (minimum) tot 400 (maximum), met de meeste punten voor bedrijven die alle gedefinieerde instrumenten in alle gebieden inzetten. De veroudering van de werkende bevolking zal op korte termijn een grote impact hebben op de Europese economie.

Ook voor Nederland zijn recente prognoses onrustwekkend. Het aantal werkende zestigplussers zal meer dan verdubbelen tussen 2000 en 2015. In 2015 zullen er ook 40% meer mensen werken boven de vijftig, en tegelijk 20% minder dertigers aan de slag zijn. 54% van de Nederlandse bedrijven beschouwt demografische veranderingen als de belangrijkste uitdaging vandaag, meer dan globalisering (41%), technologische vooruitgang (37%) en politiek/sociale veranderingen (32%).

Nederlandse bedrijven scoren gemiddeld 181 punten (op 400) in de DFX. Spanje en België behalen 185 punten, het Verenigd Koninkrijk scoort het best met 189 punten. Frankrijk behaalt slechts 172 (laagste score). Het Europese gemiddelde was slechts 182 punten. Hieruit blijkt dat de EU nog een schone taak wacht! Nederlandse bedrijven behalen slechte scores vergeleken met andere Europese landen wanneer het aankomt op het stimuleren van gezondheid op de werkvloer en blijven ver onder de norm op het vlak van reguliere medische check ups. Aan de andere kant beweert 34% van de Nederlandse bedrijven het personeel gezonde maaltijden te verstrekken. Op dat gebied is Nederland dus juist een van de koplopers in Europa.

Al met al duidelijke parallellen met de “Global Warming Awareness”, al jaren praten we in de gehele wereld over het milieu, onderzoekers draaien overuren en hele bossen worden gekapt voor het papier om de rapporten op te printen. De vergrijzende bevolking is een aanstormende trein voor de economie welke nog maar net in zicht is maar als er niet op tijd gerichte actie wordt ondernomen voor een ramp van grote omvang gaat zorgen!

Gerelateerde artikelen:

1. Job enrichment als motivatie voor oudere medewerkers Het aantal ouderen tussen de zeventig en tachtig jaar zal...
2. Veel werknemers roddelen via e-mail Veel werknemers roddelen via e-mail...
3. ICT arbeidsmarkt steeds internationaler Volgens een artikel in Computable wordt de ICT arbeidsmarkt steeds...
4. Bind werknemers aan je bedrijf door wat hen drijft Onderstaand artikel kwam mij toe via de e-mail zonder verdere...
5. Aandeelhouderschap voor werknemers werkt! Met dank aan onze collega bloggers van Expand werd ik...