De nieuwe ARBO wet.

Wat ging er aan vooraf?
De ontstaansgeschiedenis van de Arbo-wet 2007.
Fase van het wetgevingstraject Datum Adviesaanvraag aan de SER 29 oktober 2004.
Advies van de SER aan het kabinet 17 juni 2005.
Wetsvoorstel naar Tweede Kamer 9 mei 2006.
Behandeling Tweede Kamer wetsvoorstel aangenomen 26 september 2006.
Behandeling Eerste Kamer wetsvoorstel aangenomen 28 november 2006.
Wetswijzigingen van kracht 1 januari 2007

Over welke onderdelen van de arbowetgeving praten we?
• De arbowet: met name een aantal bepalingen over medezeggenschap en informatieverstrekking zijn aangepast; verzuimbeleid verdwijnt uit de arbowet.
• Het arbobesluit: een aantal onderwerpen wordt meer in grote lijnen behandeld, een aantal concrete bepalingen verdwijnen, een enkele arbobeleidsregel “promoveert” naar het arbobesluit.
• De arboregeling : de tekst wordt aangepast aan de arbowet en het arbobesluit. Een aantal artikelen komen te vervallen.
• De arbobeleidsregels: verdwijnen op termijn, na een overgangsperiode van maximaal drie jaar, worden min of meer vervangen door de arbocatalogi
• De ‘arbocatalogus’, per sector op te stellen door werkgevers en werknemers gezamenlijk, verschijnt, maar wordt niet in de wettekst zelf vermeld
• De wetshandhaving: de Arbeidsinspectie handhaaft de wet, maar kijkt daarbij óók naar de toepassing van de de arbocatalogus, die daartoe getoetst worden, de maximale boetes worden verdubbeld.

Kort overzicht van de voornaamste wetswijzigingen
• de begrippen ‘seksuele intimidatie’, ‘werkdruk’ en ‘agressie en geweld’ worden samengetrokken onder de noemer ‘psychosociale arbeidsbelasting’
• verzuimbeleid verdwijnt geheel uit de arbowet
• het arbeidsomstandighedenspreekuur vervalt; de toegang van werknemers tot arbo-deskundigen moet via de Risico Inventarisatie geregeld worden
• bedrijven tot 25 werknemers die gebruik maken van een door de branche goedgekeurd en in de CAO opgenomen instrument voor Risico Inventarisatie, hoeven deze RIE niet meer door de arbodienst te laten toetsen
• de werkgever mag zelf de bedrijfshulpverleningstaken op zich nemen, mits vervanging bij afwezigheid geregeld is; het aantal bedrijfshulpverleners is niet meer aan een wettelijk minimum gebonden, maar wordt bepaald via de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RIE)
• ook een aantal andere concrete BHV-bepalingen verdwijnen na een overgangstermijn van 6 maanden uit het Arbobesluit
• de jaarlijkse schriftelijke voortgangsrapportage over de RIE en met name over het plan van aanpak verdwijnen, evenals het verplichte overleg met de OR hierover
• de werkgever hoeft er niet meer voor te zorgen dat elke werknemer kennis kan nemen van de RIE
• het overleg over veiligheid en gezondheid met werknemers in bedrijven zonder OR of PVT dient niet meer vooraf te gebeuren, en beperkt zich tot de risico-inventarisatie en -evaluatie, de organisatie van de “deskundige bijstand”(o.a. preventiemedewerker), de arbodienst, en de bedrijfshulpverlening
• werkgevers en directeuren van bedrijven tot maximaal 25 werknemers mogen zélf preventiemedewerker zijn
• concrete bepalingen over de minimale ruimte waar werknemers recht op hebben (arbobesluit en arbo-beleidsregel) vervallen op termijn
• de concrete bepaling over hoeveel daglicht werknemers moeten hebben verdwijnen uit het arbobesluit
• de concrete bepaling dat werknemers die meer dan twee uur staand werk per dag doen, recht hebben op zitgelegenheid, verdwijnt.
• de wettelijke grenswaarden voor gevaarlijke stoffen – zo’n 120 – blijven; de zogenaamde MAC-waarden waaraan werkgevers zich óók dienden te houden – geldig voor 500 gevaarlijke stoffen – verdwijnen
• de bepalingen over een behaaglijk binnenklimaat (arbobesluit en arbobeleidsregel) verdwijnen
• er komen grenswaarden in het arbobesluit voor valgevaar (2,5 meter) , acuut gevaar door gevaarlijke stoffen (o.a. brand, bedwelming en verstikking)
• er komt een grenswaarde voor het vervoer van personen in werkbakken

Wat zijn de gevolgen voor werknemers, Ondernemingsraden?
De nieuwe arbowet is een minder grote verslechtering voor werknemers dan het kabinet aanvankelijk van plan was. De arbocatalogi bieden een mogelijkheid voor werknemers om nieuwe stimulansen te geven aan het verbeteren van arbeidsomstandigheden in hun bedrijf. En het kabinet gaat met onderzoeksinstituten en sociale partners een verkennend gesprek aan over het stellen van gezondheidskundige grenswaarden.

Daarmee is de “winst” (tussen aanhalingstekens) van deze nieuwer arbowet wel omschreven.
Verlies is er ook, want de wettelijke bescherming van veiligheid en gezondheid die de overheid aan werknemers biedt gaat er per saldo op achteruit. Bovendien blijven zowel de arbowet als de handhaving daarvan een ingewikkeld schouwspel van regels, geschriften en bepalingen.
Daarmee mist het kabinet een gouden kans om de arboregels simpeler én tegelijk beter te maken. Een kans die benut had kunnen worden als het kabinet het advies van de SER en de visie van de vakbeweging daadwerkelijk had gevolgd. Die visie is in vier punten samen te vatten:
• de overheid stelt wettelijke grenswaarden die de grens tussen gezond en ongezond duidelijk markeren vast, voor álle risico’s uit arbowet, arbobesluit en arboconvenanten.
• de overheid stelt in de arbowet de elementaire spelregels en verantwoordelijkheden vast, zoals de voorrang van bronbestrijding boven persoonlijke beschermingsmiddelen en het overleg tussen werkgever en werknemer
• de overheid handhaaft de wet primair op deze grenswaarden en spelregels
• werkgevers en werknemers bepalen per bedrijf op welke manier zijn aan de risico’s voor veiligheid en gezondheid het hoofd bieden, ofwel: beneden de wettelijke grenswaarden blijven. Zij worden daarbij geholpen door een arbocatalogus voor de betreffrende sector.

Met name op het eerste onderdeel neemt de overheid tot nu toe zijn verantwoordelijkheid niet of nauwelijks op. Hier ligt dus een schone taak voor Directies, HRM en Ondernemingsraden open om helder beleid in maatwerk te gieten.

Gerelateerde artikelen:

1. Big brother arbo? Achmea Abro laat vandaag in een interview in het FD...
2. Nieuwe manieren van management Niet zo lang geleden schreef ik over managers. Deze dagen...
3. Werken vanuit huis De mogelijkheid om vanuit huis te kunnen werken is een...
4. De nieuwe medewerker wordt ook ouder Manpower heeft gisteren zijn witboek “De nieuwe medewerker” gepubliceerd waarin...
5. Nieuwe ESF-subsidies Er zijn weer ESF-subsidies. Voor mensen die nu nog aan de...