Het nieuwe ‘pensioengat’

Recentelijk had ik een discussie met een goede vriend van me over armoede in Nederland en waarom dit was toegenomen. Ik ben ervan overtuigd dat dit voor een heel groot deel te wijten is aan de mensen zelf. Hij vroeg zich af of je de ‘domheid’ van de mensen wel echt als belangrijkste reden kan aanwijzen. Het is echter niet zozeer de domheid van mensen als het feit dat de maatschappij (lees: de overheid) mensen de mogelijkheid geeft dom te zijn. In mijn optiek zijn er drie redenen voor de toenemende armoede. Ten eerste leren we niet meer budgetteren, ten tweede verstrekken we veel meer en eenvoudiger kredieten en ten derde is er de factor van giraal geld waardoor we niet meer zien wat er verdwijnt. In veel gevallen zou de overheid een grotere rol moeten spelen. Vooral op het gebied van kredieten. Het is toch vreemd dat je vroeger een huis kon kopen en maximaal 80% tot 85% kon financieren, en nu tot 125% kan gaan? Het geeft aan dat je voor de grootste aankoop van je leven niet meer eerst hoeft te bewijzen dat je met geld om kan gaan. Je hoeft niets meer zelf in te brengen. De mogelijkheden zijn veel te ruim geworden, men hoeft niet meer te budgetteren en met geld om te kunnen gaan en weet dus in veel gevallen niet meer wat men heeft, nog moet betalen, etc. Overigens om onze toenemende ongelijkheid tussen arm en rijk te temperen heeft Corné van Zeijl een briljante column geschreven in aanloop naar de verkiezingen.

Maar wat heeft dit nu met HR te maken? Simpel, bij pensioenen speelt een vergelijkbaar probleem.

Nederland is een land waar het pensioen na de tweede wereldoorlog heel goed geregeld is. Wij zijn het voorbeeld land voor Europa, waarbij het staatspensioen (AOW) minimaal is en we grote pensioenfondsen hebben met veel geld voor al het aanvullende. Het systeem is goed, mooi, maar inmiddels achterhaald. Want hierbij gaat men er van uit dat iemand zijn hele leven voor dezelfde werkgever werkt, en dat is dus onzin. Drie tot vijf jaar voor één werkgever is tegenwoordig voor veel mensen al heel wat en wat men niet weet en niet ziet is dat zo’n stap elke keer verschrikkelijk veel geld kost in de ‘verre’ toekomst.

Want om de één of andere vreemde reden is het nog steeds zo dat de werkgever bepaald waar het pensioengeld gestort wordt. Niet de werknemer. En inmiddels zijn er allerlei lapmiddelen gemaakt om te voorkomen dat het baanwisselen grote problemen veroorzaakt, maar dit zijn lapmiddelen. Plakbandjes om het systeem bij elkaar te houden. Verplcihte waarde overdracht, dat soort dingen. Nee, het systeem moet op zijn kop. Het is eenvoudig uit te leggen: als ik van baan wissel, hoef ik mijn hypotheek niet over te sluiten. Ik hoef ook mijn zorgverzekering niet over te sluiten, net zo min als mijn auto verzekering. Natuurlijk tenzij je met kortingen van de zaak werkt of zo, maar dat is een ander verhaal. Het kan, het hoeft niet.

Met pensioenen zou het net zo moeten zijn. Als je gaat werken sluit je een pensioenverzekering af. Daar stort de werkgever een stuk in (verplicht), daar kan de werkgever een extra stuk in storten (facultatief) en daar kan jezelf een stuk in storten (ook facultatief). En elk jaar krijg je te horen wat je hebt opgebouwd en hoeveel geld je krijgt als je 65 bent met je huidige stand van zaken.

Wat heeft dit nu met armoede te maken? Simpel. Alle lapmiddelen (zoals nu ook de discussie over het nationaal pensioenregister) hebben tot gevolg dat materie die niemand reeds begreep nog onbegrijpelijke is geworden. Niemand weet zelfs meer wat ze hebben, waar ze het hebben staan en of ze het nog ooit krijgen omdat het fonds waar het staat ze misschien wel nooit meer kan vinden. Over 10 tot 20 jaar hebben we dus een nieuw soort armoede, onder ouderen. Niet omdat ze niet goed gepoogd hebben voor zichzelf te zorgen, maar omdat het allemaal te moeilijk was en het allemaal niet zo heeft gewerkt als ze voorgesteld was.

Ook is er veel geld verdwenen, want al die mensen die om de zoveel jaar hun pensioen overschrijven om wel één sluitend geheel te hebben, die maken bijzonder veel extra (onnodige) kosten. Want het overschrijven kost snel een paar procent van je totale som aan kosten. Verkoopkosten van je portefeuille, aankoopkosten van nieuwe portefeuille, administratieve handelingen en weet ik veel wat nog meer.

Dus om armoede onder ouderen in de toekomst te bestrijden is het van groot belang nu het pensioen systeem, nu er nog geld genoeg is en de economie weer oppikt, te veranderen. Maak van pensioenfondsen pensioenverzekeraars, laat ze contracten sluiten (zonder aanpassingsmogelijkheden) tot einde looptijd (rond de 65) en geef werknemers de vrije hand in de keuze voor pensioenverzekeraar, zodat de kosten dalen, de transperatie toeneemt en we armoede in de toekomst bestrijden.

Gerelateerde artikelen:

1. Nieuwe ESF-subsidies Er zijn weer ESF-subsidies. Voor mensen die nu nog aan de...